يك بار نام نوشته‌هاى شخص اخير را نقل مىكند ( نسخهء خطّى ، برگ 216 ) : « شيخ المشايخ سعد الدين حمويى - سلام الله عليه - در مصنّفات خود ، در كتاب الفصول آورده است كه اول چيزى كه حضرت خداوند تعالى پيدا آورد ، آن روح بود ، و جمله صفات و كمال در وى پيدا آورد ، او را معرّف گردانيد در علم در قبض و بسط و حيات و ممات و فيض او را سبب حيات و بقاى عالم گردانيد و او را واسطه گردانيد ميان خود و ميان انبياء خود - عليهم الصلاة و السلام - و او تنها يك صف است ، و جمله ملائكه يك صف است ، چنان كه مىفرمايد : « يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا صفّا . » اين قسمت را نسفى در رسالهء حاضر ( شمارهء IIVXX ، 22 ) ( متن ، ص 250 ) كلمه به كلمه نقل كرده است ، با اين تفاوت اندك كه در آن سخنى از روح در ميان نيست اما از عقل اوّل ذكرى شده است . ولى در هر حال سياق عبارت بدان اشارت دارد كه عنصر اوّل مشتمل بر اسماء مختلفى است كه بر شيئى واحد دلالت مىكند . شواهد ديگر منقول حمويى با مدارج علم يا با طريقت عارفان رابطه دارد . سعد الدّين بارها در نقطهء مخالف يوسف همدانى قرار داده شده كه معرّف نوعى تصوّف قديم‌تر ، تصوّفى عملى است نه نظرى . بدين كيفيت در زمينهء مراتب علم ، همدانى نيز ده مرتبه را تشخيص مىدهد كه نخستين حس است و آخرين معانى . حمويى نيز ده مرتبه تشخيص مىدهد ، ولى مرتبهء نخستين رؤيه است و مرتبهء واپسين اطّلاع ( نسخهء ولىّ الدّين افندى 1767 ، برگ 218 الف ) . مؤلف كشف الصراط با بحث كردن از صفات لازم براى عارف مشتاق خدا و بس ( مريد حضرت ) چنين اظهار مىدارد ( ايضا ) : « شيخ الاسلام شيخ سعد الدّين حمويى چهل صفت براى كسى كه مشتاق حضرت حقّ است برمىشمرد . نخستين صفت اين است كه اگر وى مالك عالم و همه نعماى عالم باشد ، صاحب فردوس و مواهب فردوس باشد خود آنها را به يكباره طرد مىكند و به دشمنان دين خويش عرضه مىدارد ، و بدون هيچ داعيه‌اى روى به خداى مىآورد . مشتاق خدا بودن به خاطر خود خدا ، چنين است نخستين صفت از آن صفات » . مصنّف كه مسلّم مىداند كه خلاصه كردن چهل صفتى كه حمويه توصيف كرده است محال است به ذكر عقيدهء يوسف همدانى اقتصار مىورزد ، كه تنها از چهارده صفت لازم براى عارف سخن مىگويد ، و بس . با اين وصف گويى يك‌بار اين دو شيخ همرأى بوده‌اند ( ايضا 242 ب ) : « شيخ المشايخ ، شيخ سعد الدين حمويى و شيخ يوسف همدانى مىگويند : اكثر احوال و مكاشفات روحانى صوفيان